De rouw- en trauma-fase van een marktcrisis

Het Kübler-Ross-model, ook wel bekend als de vijf stadia van rouw, schetst een reeks emoties die mensen wanneer ze worden geconfronteerd met verlies en persoonlijk trauma.

Volgens Yoram Lustig, Head of Multi‐Asset Solutions, EMEA, bij T. Rowe Price kan een soortgelijk proces – met een paar aanpassingen – worden waargenomen in marktcrises, waaronder de huidige. Het model begint met ontkenning en beschrijft de paden door elke volgende fase: ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en aanvaarding. Lustig meent dat de markten op dit moment in de ‘depressiefase’ zitten.

Ontkenning

Achteraf gezien verkeerden de markten geruime tijd in ontkenning. In de zomer van 2019 is de Amerikaanse rentecurve geïnverteerd toen de spreads tussen de rendementen van 10-jarige Treasury notes en drie-maands Treasury bills daalden tot bijna -50bps. Met behulp van de rekenmethode van de Federal Reserve Bank of New York kon de kans op een recessie in de VS op 30% in februari 2020 bepaald worden. Dit klinkt misschien niet erg hoog, maar de laatste twee keer dat dit niveau in de afgelopen 30 jaar werd bereikt, was aan het begin van de recessie in 2000 en vlak voor de wereldwijde financiële crisis van 2008.

Woede

Bearmarkets beginnen meestal met een sterke daling van de prijzen van risicodragende activa – paniek of angst zijn misschien meer gepaste woorden dan woede. Wanneer het vertrouwen verloren gaat, wordt het sentiment zuur en dumpen beleggers hun effecten ten gunste van conservatieve beleggingen. De liquiditeit verdampt, wat het allemaal nog erger maakt.

Onderhandeling

Onderhandelen heeft twee betekenissen in een marktcrisis. De eerste is de initiële poging om de zich ontvouwende crisis aan te pakken en er mee te ‘onderhandelen’. De centrale banken hebben snel gereageerd met een ongekende monetaire stimulans. Vervolgens kondigden de regeringen stimuleringsmaatregelen en programma’s aan om individuen, bedrijven en economieën te ondersteunen. Ze namen ook beslissende maatregelen om de gezondheidscrisis aan te pakken met reisverboden, lockdowns en social distancing. De acties van beleidsmakers zorgden ervoor dat de markten, in plaats van irrationeel in onheil en somberheid prijzen te bepalen, weer probeerden om waarschijnlijke scenario’s te wegen en rationeel te prijzen.

De andere vorm van onderhandelen is de marktcapitulatie die optreedt wanneer markten oversold zijn en koopjesjagers effecten tegen lage prijzen kopen. Wanneer degenen die in paniek zijn geraakt op de vlucht zijn geslagen, blijven er drie grote categorieën beleggers over: degenen die menen dat verkopen nu waarschijnlijk de verkeerde beslissing is (omdat het verlies oplevert), degenen die risico’s nemen omdat de prijzen aantrekkelijk zijn (omdat ze van mening zijn dat het een koopkans is en dat koersen zich waarschijnlijk zullen herstellen), en degenen die overwogen in risicodragende activa de crisis zijn ingegaan en nu proberen een deel van hun verliezen terug te verdienen door meer risico’s toe te voegen in een poging om het herstel te overtreffen.

Het is nog niet duidelijk of de markten inderdaad hun dieptepunt hebben bereikt op 23 maart 2020 en dat het ‘beursherstel’ dat daarop volgde slechts een bearmarket rally of een ‘dead cat bouncing’ was. In eerdere bearmarkets zijn de markten na de eerste daling meestal weer opgeveerd om later opnieuw dieptepunten te testen. Hoewel het dieptepunt misschien is bereikt, zal eerst de volatiliteit moeten afnemen voordat met zekerheid gezegd kan worden dat het ergste achter de rug is. De onderhandelingsfase kan voorbij zijn, of misschien is er sprake van een W-vormige onderhandelingsfase met rally, sell-off en een nieuwe rally.

Depressie

‘Depressie’ is een onheilspellend woord op de financiële markten. Het is echter onwaarschijnlijk dat de markten in een economische depressie terechtkomen als gevolg van het coronavirus. De depressiefase van deze crisis verwijst eerder naar de aanpassing van de activaprijzen aan de nieuwe realiteit zoals die zich ontvouwt. Lustig meent dat dit de fase is waarin de markten zich nu bevinden.

De vraag waar de markten nu mee worstelen is: Hoe groot is de kans op verdere negatieve of positieve verrassingen? Dit is een moeilijke vraag om te beantwoorden meent Lustig, omdat er zoveel onbekende factoren zijn. Het lijkt erop dat er genoeg monetaire en budgettaire stimulansen zijn om de crisis te overbruggen en misschien de volgende expansiefase en bullmarket te voeden, maar misschien is eerst een geloofwaardige gezondheidsstrategie nodig voordat het veilig is voor werknemers en consumenten om te ‘normaliseren’ Tot die tijd kunnen de aandelenmarkten moeite hebben om een stevige bodem te vinden.

Aanvaarding

De aanvaardingsfase is het herstel, wanneer de markten het einde van de crisis inprijzen. De crisis hoeft niet echt te eindigen, maar de indicatoren moeten wijzen op het einde ervan. De beurs is een machine die de waarschijnlijke scenario’s verdisconteert. Wanneer duidelijk is dat infectiecijfers dalen en het einde van lockdowns en social distancing in zicht is, zullen risicodragende activa waarschijnlijk het nieuwe normaal accepteren en, zoals ze dat na elke crisis in de geschiedenis hebben gedaan, beginnen te stijgen naar nieuwe hoogtepunten.

Zijn de markten in de aanvaardingsfase? Misschien, maar nog onwaarschijnlijk. Er moet een oplossing gevonden worden voor de gezondheidscrisis voordat een oplossing van de economische crisis mogelijk is. Dit kan een paar weken duren in een optimistisch scenario of een paar maanden in een basisscenario. Eén ding is volgens Lustig zeker: de aanvaardingsfase komt er hoe dan ook aan.

Categorised in: Markten, Research

Belangrijke categorieën

%d bloggers liken dit: